station 003

Welkom op de site van de spoorwegwet 1875

 Deze Spoorwegwet 1875  gaat na jaren trouwe dienst op 1 december 2015 buiten dienst.

 

 

Samen met de Lokaalspoor-en Tramwegwet 1900 is ze bepalend geweest voor de ontwikkeling van de hoofdspoor- locaalspoor- en tramwegen in de 19de en 20ste eeuw.  Als inspecteur van ILT ben ik betrokken geraakt bij de ontwikkeling van de nieuwe wetten voor het nieuwe lokaal-en bijzonderspoor en leek het me aardig om eens na te gaan hoe de wet- en regelgeving in de begin periode van de spoorwegen ontstaan is.

Het is me gelukt teksten van wetten en een aantal Koninklijke Besluiten terug te vinden, waarmee ik de ontwikkelingsgeschiedenis van wetten voor het hoofdspoor, het locaalspoor en de tramweg heb kunnen beschrijven. Het verhaal is verdeeld in zeven hoofdstukken waarbij elk hoofdstuk een wet of een bijzondere regelgeving vertelt.

Vele spoorwegliefhebbers met belangstelling voor geschiedenis zullen al veel over deze wetten gelezen hebben, maar meestal is dat in een globale beschrijving. Door de spoor- en tramweg geschiedenis aan de hand van de wetsontwikkeling te vertellen, geeft dat aan die geschiedenis een nieuwe invalshoek en inzichten. De wetteksten en de teksten van enkele dienstreglementen heb ik er integraal bijgeplaatst. Soms is de leesbaarheid van zo’n tekst ver te zoeken, maar de dienstreglementen van de HIJSM en het Algemeen Reglement die bij de wet van 1859 hoort zijn goed leesbaar en heel informatief.

 

Mijn bedoeling is niet om een diepgaand wetenschappelijk verantwoord verhaal te schrijven. Daar ontbreken de tijd en de middelen voor. Het is een verhaal dat een goede indruk weergeeft hoe de politiek en de Regering  omgingen met de spoorwegen, wat zich in wetten en besluiten vertaalde. Ik heb gebruik gemaakt van internet om wetten terug te vinden (Staten Generaal Digitaal) . Gelukkig zijn in die tijd ook veel boeken en proefschriften over de spoorwegwetten geschreven, die digitaal beschikbaar zijn. Hiermee heb ik geprobeerd  een overzichtelijk verhaal van de maken waarin de lezer gemakkelijk die wetten kan  selecteren die hem of haar interessant lijken.

 

Het verhaal begint in 1836 met de concessie voor de HIJSM en eindigt met de wetwijziging van de Locaalspoor- en tramwegwet  1900  in 1917. Dan zijn de spoorwegwetten zodanig goed ontwikkeld dat zij meer dan 100 jaar mee kunnen. Uiteraard hebben wel wijzigingen plaatsgevonden, maar dat zijn aanpassingen aan de tand des tijds.  Het basisconcept is altijd gelijk gebleven.

 

Dieke Nederbragt